نورپردازی المان های شهری

نمایش: 411
(7 رای)

طراحی شهری

طراحی شهری فعالیتی است میان رشته‌ای که هدف اصلی آن خلق و احیای کیفیت محیط شهری است. دامنۀ فعالیت این حرفه محدود به اوقات روز نمی‌شود و شب هنگام را نیز در بر‌می‌گیرد. با توجه به اینکه شهرهای امروزی تبدیل به مکان‌هایی شبانه روزی شده‌اند، ضرورت توجه به کیفیت محیط شبانه از سوی طراحان شهری امری بدیهی است. نورهای مختلفی که از طریق نورپردازی، شب هنگام عناصر شهری را روشن می‌سازد، بسته به آنکه با چه رنگی، از چه جهتی و با چه شدتی تابیده شود، تأثیرات کیفی متفاوتی در فضا ایجاد می‌کند. لذا، منظر شبانه به عنوان جزیی جدانشدنی در طراحی فضاهای شهری باید به طور همزمان با سایر بخش‌ها توسط طراحان شهری مورد طراحی قرار گیرد. در غیر این صورت دخالت صرف مهندسین روشنایی ممکن است تهدیدی برای شخصیت فضا محسوب شود.

نورپردازی

‌ به طور کلی انواع حالت‌های نورپردازی ناشی از تغییر سه مولفۀ اصلی نورپردازی یعنی هدف نورپردازی، ویژگی‌های منبع نور و موقعیت آن است. در هر طرح نورپردازی شهری بسته به اینکه چه عنصری از فضا به چه نوع نوری و از چه زاویه‌ای نورپردازی شود، کیفیت و حالت متفاوتی ایجاد می‌شود که آشنایی با آنها توسط طراحان شهری امری ضروری است.

در شرایط کنونی، نورپردازی‌هایی که در بسیاری از فضاهای ما صورت گرفته است، به دلیل فقدان حضور طراحان شهری در فرآیند تهیۀ طرح نورپردازی دارای کیفیت لازم نبوده و با روحیۀ کلی مورد انتظار از فضا هماهنگ نیست. انفعال طراحان شهری در این مهم باعث میشود که به ناچار تمامی امور نورپردازی به دست مهندسان برق سپرده شده و ایشان با روش سعی و خطا، با تصوری کاملاً مهندسی از نورپردازی، به انتخاب نوع منابع نوری، رنگ نورها و غیره بپردازند. به همین علت در نورپردازی برخی مکان‌ها بدون توجه به هویت و شخصیت آن مکان، احساسات کاملاً مغایر و ناخوشایندی در استفاده کنندگان ایجاد می‌شود. بنابراین، زندگی شبانۀ شهر و فضاهای شهری آن و ارتقاء کیفی فضاها در هماهنگی با ضرب اهنگ تحرکات اجتماعی، شخصیت و روحیۀ حاکم بر فضا، امری است که توجه به آن از سوی طراحان شهری اجتناب ناپذیر است.

                                 

نورپردازی مناسب عاملی برای هویت بخشی به فضا است. با استفاده از این تکنیک می توان سرزندگی را برای شهروندان به ارمغان آورد و آرامش را در فضا برقرار نمود. علاوه بر آن نورپردازی اصولی فضاهای مختلف شهری کارایی فضا را در تمام ساعات شبانه روز ارتقاء می بخشد و ماندگاری شهروندان را در فضای بیرون تا دیروقت تقویت می کند که این امر رونق اقتصادی را در پی خواهد داشت. ایجاد جلوه بصری، برجسته نشان دادن رنگ و عمق فضا و تاکید بر حجم اجسام از جمله اهداف نورپردازی می باشند. نورپردازی را می توان در مکان های گوناگون از قبیل نمای ساختمان و محیط های داخلی و بیرونی به صورت موقتی یا دائمی اجرا نمود. گاهی اوقات طراحان نورپردازی را نورآرایی می نامند زیرا این روش راهکاری مناسب و ایده آل برای ایجاد جذابیت بصری در فضا محسوب می شود. کاربرد نورپردازی در مکان های مختلف شهر به منظور ایجاد چشم اندازی زیبا و متفاوت و زیباتر نشان دادن ساختمان ها در شب است. در زمان های گذشته وقبل از آنکه نورپردازی عاملی برای مزین نمودن چهره شهر در نظر رفته شود، تصور مردم از شهر خود تصویری بود که در روز از آن می دیدند. در حال حاضر با اجرای نورپردازی مناسب و اصولی در شهر و فضاهای مختلف آن نه تنها مکان های ویژه برجسته نشان داده می شوند بلکه شهروندان نمایی بسیار زیبا از شهر را در شب مشاهده می کنند. یک نورپردازی اصولی و ایده آل خاطره ای بسیار خوشایند از شهر در ذهن بیننده به یادگار می گذارد.

www.atrinnovin.ir

از جمله فضاهایی که برای طراحی نورپردازی شهری باید در بگیریم؛ عبارتند از :

·         خیابان ها
·         مسیرهای پیاده
·         مسیرهای مخصوص دوچرخه
·         فضاهای فروشگاهی
·        نماهای ساختمانی (ساختمان های باستانی یا معماری های منحصر به فرد)
·         بناهای یادبود عمومی و مقابر مقدس
·         پارک ها
از آنجایی که بیش از ۸۰ درصد تأثیر ما از جهان، از طریق ارتباط بصری به وجود می‌آید، بنابراین ادراک ما از فضا وابسته به میزان روشنایی آن است. نور به‌عنوان نمادی از پویایی و جریان زندگی، در فعالیت شبانه‌ شهرهای امروزین به‌عنوان مکانی شبانه‌روزی نقش مهمی ایفا می‌نماید. نور تنها، ابزاری برای روشن کردن فضا نیست، بلکه خود می‌تواند فضا را به وجود آورد و خواص فضا شامل رنگ و بافت را تغییر داده یا بر آن تأکید کند.

در ارتباط با لزوم پرداختن به سوال اول می­بایست گفت، شهر مجموعه‌ای‌ فرهنگی‌/ کالبدی‌ است‌ که‌ براساس‌ نیازها، فعالیت‌ها و رفتارهای‌ ساکنین‌ آن‌ شکل‌ گرفته‌ است. انسانها بسته‌ به ‌نیازهای‌ فردی‌ یا گروهی‌ خود فعالیت‌ کرده‌ و الگوهای‌ رفتاری‌ خاص ‌خود را عرضه‌ می‌کنند. شهر و فضاهای‌ مختلف‌ آن‌ بستر یا ظرفی ‌هستند برای‌ اینگونه‌ اتفاقات‌ متنوع. این فضاها وابسته به ماهیت و کیفیت خود تصویری ذهنی از خود به جای می­گذارند که متقابلاً بر فعالیت­ها و به ویژه رفتار شهروندان تأثیر گذاشته، آن فضا را در اذهان تبدیل به مکان­هایی ویژه می­کند که دارای شخصیت و حس و حال خود و نهایتاً جایگاهی در دسته­بندی ذهنی آنها می­شود. انسان­ها برای درک صحیح و به خاطر سپردن جایگاه پدیده­ها، آنها را دسته­بندی نموده و به گونه­های مختلف تقسیم می­کند. با توجه به این واقعیت، کلی­ترین انواع فضاهایی که در شهرها وجود دارند شامل سخت فضاها و نرم فضاها هستند.

منظور از نرم فضاها، فضاهایی است که عناصر طبیعی در آن نقش اصلی را به عهده دارند مانند پارک­ها ، دریاچه­ها و .... نرم فضاها در شهر به دو صورت بکر و انسان ساخت وجود دارند. عناصر اصلی این نرم فضاها که مورد نورپردازی قرار می­گیرند، شامل آب (آبنما، فواره و آبشار)، گیاهان (درختان، بوته­ها، چمن و علف­ها) و صخره­ها (کوه­ها و سنگ­ها) می­باشد. طراحی اینگونه فضاها به عهده­ی طراحان منظر می­باشد. لذا در این مقاله، به علت تخصصی بودن طراحی نرم فضاها، از اظهار نظر درباره­ی آنها پرهیز می­گردد.

www.atrinnovin.ir

منظور از سخت فضاها، فضاهایی است که با مصالح ساختمانی سخت و مستحکم مانند آجر، سنگ و ... شکل می­گیرند. البته کمتر فضایی را می­­توان در واقعیت یافت که صرفاً از عناصر نرم یا سخت تشکیل شده باشد و به طور معمول ترکیبی از آنها دیده می­شود. لذا منظور از سخت فضا، در این تقسیم­بندی، فضاهایی است که عناصر تشکیل دهنده­ی غالب آن را عناصر سخت تشکیل می­دهند.

www.atrinnovin.ir

www.atrinnovin.ir

نقش اساسی که نورپردازی ایفا می کند؛ در محور های زیر خلاصه می شود:

·         کاهش تصادفات رانندگی در هنگام شب
·         مساعدت به نگهداری از اموال شخصی
·         کاستن از میزان جرائم و وحشی گری های غالباً شبانه
·         اهدا کردن حس امنیت و آرامش به شهروندان
·         و زیبا سازی نمود کلی منطقه بعد از تاریکی هوا
·         شناساندن عملکرد جاده ها و مسیرهای گوناگون به کمک ترتیب قرارگیری و نحوه چینش لامپ ها ( مثلاً‌ دو پایه لامپ در ابتدای مسیر یک جاده می توانند به عنوان یک دروازه ورودی نقش ایفا کنند.)
·         ایجاد امنیت و آرامش برای راننده ها و پیاده ها و دوچرخه سواران (نورپردازی مناسب باید در تمامی بخش های یک طراحی شهری فراهم باشد تا از این طریق امنیت و آرامش را برای همه فراهم کند.)
·  نورپردازی جاده ها
 
 

موقعیت منبع نور

حضور منبع نور نسبت به هدف نورپردازی می‌تواند وضعیت‌های مختلفی به خود گیرد. تابش نور از بالا، پایین، مستقیم ‌(از روبرو و از پشت سر) و زاویه دار (از بالا و پایین)، حالت‌هایی هستند که در آن منبع نور خارج از عنصر مورد نورپردازی قرار داشته و اصطلاحاً نور از بیرون بدان تابیده می‌شود. در برخی موارد نیز منبع نور در خود عنصر کار گذاشته می‌شود که موجب روشنایی کل آن میشود.

www.atrinnovin.ir

    

   www.atrinnovin.ir              www.atrinnovin.ir

www.atrinnovin.ir

     

نظرات کاربران
(0)
هیچ دیدگاهی وجود ندارد
دیدگاه خود را بنویسید
*
*